Okula başlama olgunluğu nedir?

Okul insan yaşamının vazgeçilmez bir gerçeğidir. Okula başlamak yetişkinliğe doğru atılmış en önemli adımdır. Öğrenci uzun eğitim-öğretim sürecine ne kadar iyi hazırlanırsa bu süreçte o kadar rahat ve başarılı olabilir. Kendi yeteneklerini rahatça sergileyebilir.

Okul olgunluğu, çocuğun fiziksel, zihinsel, sosyal ve duygusal gelişiminin belirli bir düzeye gelmiş olması, okulda kendisinden beklenenleri gerçekleştirmeye hazır olması anlamını taşır. Okul olgunluğu gelişmiş bir çocuk okula ait gereklilikleri, okul sorumluluğunu ve öğretmenin kendisinden beklentilerini başarıyla yerine getirebilir. Böyle bir çocuk okulu sever, okula ve öğretmenine karşı olumlu tutumlar sergiler. Çeşitli nedenlerle okul olgunluğuna erişmemiş bir çocuk ise 1. sınıfa geçişte zorlanmalar yaşar, Dolayısıyla okula ve öğretmenine karşı olumsuz duygular besleyip olumsuz tutumlar sergilemeye başlar. Aynı zamanda başarısızlık hissiyle kendisine karşı da olumsuz tutumlar geliştirmeye başlar.

Peki, çocuğun zihinsel, fiziksel, sosyal ve duygusal gelişiminin yeterli olup olmadığı nasıl anlaşılabilir?

Zihinsel Gelişim

Zihinsel gelişimi yeterli olan bir çocuk gördüklerini ve duyduklarını anlar, anladıklarını hafızada tutabilir, yönergeleri alır, neden-sonuç ilişkisi kurabilir, bir mantık zinciri içinde düşünür ve yeterli kavram bilgisine sahiptir. Düşüncelerini ifade edecek dil becerisine sahiptir. Aynı zamanda karşısındakini dinleyebilir.

Fiziksel Gelişim

Çocuk bedensel koordinasyonu sağlayabilir, yaşına uygun bir fiziksel görünüm içindedir, el-göz koordinasyonu vardır, ince kas gelişimine sahiptir.

Dil gelişimi

Çocuklar okuma yazmaya başlamadan önce konuşma ve dinlemeyi öğrenirler. Okula başlarken çocuğun yeterli kelime hazinesine sahip olması, kavramları, zıt kavramları bilmesi, söylenenleri anlaması, yönergeleri takip edebilmesi ve yerine getirmesi önemlidir.

Sosyal Gelişim

Okula başlayacak bir çocuğun annesiyle arasında yeterli güven ilişkisinin gelişmiş olması gerekir. Böylece çocuk anneden kaygı duymaksızın, sağlıklı bir şekilde ayrılıp okula gidebilir. Sosyal gelişimi uygun olan bir çocuk sorumluluk alabilir, arkadaşlarıyla sağlıklı iletişim kurabilir, oyun oynayabilir. Sosyal problemleri çözme becerisi geliştirip kendini rahatça ifade edebilir.

Dikkat ve El-Göz Koordinasyonu

Dikkati yeterli olan bir çocuğun yapılan bir çalışmada karşı ilgisi uyanıktır. Grup çalışmalarında sakin ir şekilde oturur, yönergeleri alır ve uygular. El göz koordinasyonu gelişmiş olan bir çocuk şekilleri kopya edebilir, makas kullanabilir, çizgileri taşırmadan boyama yapabilir, iki çizgi arasında kalabilir.

Okula başlama ve devamında yaşanılabilecek olası problemlerin önlenmesinde, okul öncesi eğitimin önemi yadsınamaz. Okul öncesi eğitim almış çocuklar okula başlama ve uyum sağlamada diğer çocuklara göre daha üstün durumdadır. Anasınıfında kazanmış olduğu motor hareket becerileri, dil gelişimi, zihinsel ve duygusal alanlardaki gelişimi bu çocukları ilkokulda alacakları eğitime hazırlarken, kurallara uyma ve verilen yönergelere sıkıntı yaşamadan uymalarına yardımcı olur.

Yine de çeşitli nedenlerle 1. sınıf için gerekli gelişimini tamamlamamış çocuklarda ders içinde 40 dakika süresince yerinde oturamama, derse ilgi göstermeme, yazarken çabuk yorulma, sıkılma gibi problemler görülebilir. Özellikle yılsonuna yakın aylarda doğan çocuklarda bu tür sıkıntılar daha sık yaşanmaktadır. Bu yüzden çocuğun yaşını tam doldurmadan 1. sınıfa başlatılmaması, gerekirse bir sene daha ana sınıfına devam etmesi sağlanmalıdır.